Home > Leven / welzijn > Burgerzaken > Samenwonen / trouwen > Wettelijk samenwonen

Wettelijk samenwonen

Wettelijk samenwonen

Twee personen die samenwonen en bij hun gemeente een verklaring van wettelijk samenwonen afleggen, zijn wettelijk samenwonend. Deze aangifte geeft een zekere juridische bescherming. Twee personen die in België een woning delen kunnen wettelijk samenwonen. Dat geldt niet alleen voor heteroseksuele of homoseksuele partners. U kunt ook wettelijk gaan samenwonen met een familielid of met iemand anders waarmee u geen seksuele relatie heeft.

Naast de wettelijke registratie blijft het echter raadzaam om het samenwonen ook bij de notaris te laten vastleggen (notarieel samenlevingscontract). 

Voorwaarden om wettelijk te kunnen samenwonen.

U kan alleen een verklaring van wettelijk samenwonen tekenen als u:

  • Juridisch bekwaam bent om een contract te sluiten
  • Niet getrouwd bent
  • Niet wettelijk samenwoont

Het ligt voor de hand dat zij ook op eenzelfde adres moeten ingeschreven zijn in het bevolkings - of vreemdelingenregister. Voor personen zonder wettelijk verblijf zal een onderzoek worden ingesteld naar de gewone gemeenschappelijke verblijfplaats.

Hoe een verklaring van wettelijk samenwonen aangaan?
De verklaring moet schriftelijk gebeuren, tegen ontvangstbewijs. Omdat het geschrift aan een aantal voorwaarden moet voldoen zal de dienst burgerzaken een modelverklaring ter beschikking houden.

De ambtenaar van de burgerlijke stand controleert of aan de wettelijke voorwaarden voor het wettelijk samenwonen is voldaan. Als dat het geval is, schrijft hij de verklaring in het bevolkingsregister in.

Rechten en plichten van de samenwonenden.

Het burgerlijk wetboek bepaalt dat samenwonenden de volgende rechten en plichten hebben:

  • De bescherming van de gezinswoning.

De gezinswoning omvat de gemeenschappelijke woning en de huisraad van de samenwonenden. Een van de samenwonenden kan niet op eigen houtje beslissen de gezinswoning te verkopen, weg te schenken of er een hypotheek op te nemen. De andere samenwonende moet daarmee akkoord gaan. Als een van de samenwonende zonder goede reden weigert, kan de rechter de andere toelaten toch alleen te handelen.

  • Samenwonenden moeten bijdragen in de lasten van het samenleven naar evenredigheid van hun mogelijkheden.

Dat betekent dat beide samenwonenden net als echtgenoten verplicht zijn om in de behoeften van het huishouden te voorzien. Ook de kosten van onderhoud, opvoeding en opleiding van de kinderen die in het gezin worden opgenomen vallen hieronder, ongeacht of het om gemeenschappelijke kinderen gaat.

  • In bepaalde schulden bestaat er hoofdelijke verbintenis tussen samenwonenden.

Wanneer een van de samenwonenden een schuld aangaat die noodzakelijk is voor de behoeften van de samenwonenden of van de kinderen die zij samen opvoeden, dan is de andere samenwonende eveneens aansprakelijk. Voorbeelden van deze schulden zijn: een lening voor een woning, een autolening, ...

Dit geldt niet voor schulden die buitensporig zijn in verhouding tot de financiële middelen waarover de samenwonenden beschikken. De samenwonenden delen ook de onroerende voorheffing van de woning waarvan een van beide eigenaar is, en de verkeersbelasting van het gemeenschappelijke voertuig. 

Erfrechtelijk

Voor wettelijk samenwonenden geldt een beperkt wettelijk erfrecht, dat uitsluitend het vruchtgebruik van de gezinswoning en het aanwezige huisraad behelst. Een wettelijk samenwonende partner kan volledig onterfd worden bij testament of door een schenking aan derden, zonder dat hij of zij daar tegen in kan gaan.

Successierechten

Sinds 1 januari 2007 (Decreet van 7 juli 2006 houdende vrijstelling van successierechten ten voordele van de langstlevende partner voor de nettowaarde van de gezinswoning, BS 20 september 2006) moet je als langstlevende partner na wettelijke samenwoonst eventueel succesierechten betalen als diegene die erft van zijn echtgenote of haar echtgenoot.

De gevolgen van wettelijk samenwonen voor u belastingaangifte:

Aangifte en aanslag voor het jaar van de verklaring van wettelijk samenwonen.

Voor het jaar van de verklaring van wettelijk samenwonen beschouwt de administratie wettelijk samenwonenden fiscaal als alleenstaanden. Dat betekent dat de wettelijke samenwonenden elk een afzonderlijke aangifte moeten indienen waarin zij elk hun persoonlijke inkomsten vermelden. Ook de inkomsten van de kinderen waarvan zij het wettelijk genot hebben, moeten zij vermelden. De administratie zal twee afzonderlijke aanslagen vestigen, namelijk een op naam van elke betrokkene.

Aangifte en aanslag in de jaren volgend op het jaar van de verklaring van wettelijk samenwonen.
Voor de jaren die volgen op het jaar van de verklaring van wettelijk samenwonen ontvangen wettelijk samenwonenden één gezamenlijke aangifte. Daarin vullen zij zowel hun persoonlijke als hun gemeenschappelijke inkomsten in. Ook de inkomsten van de kinderen waarvan zij het wettelijk genot hebben, moeten zij vermelden. De administratie vestigt maar één aanslag, op naam van beide wettelijke samenwonenden.

Kinderen ten laste voor het jaar van de verklaring van wettelijk samenwonen.
Voor het jaar van de verklaring van wettelijk samenwonen, moeten beide wettelijk samenwonenden nog een afzonderlijke belastingsaangifte indienen. Als de wettelijk samenwonenden samen al een kind hadden, mag slechts een van de wettelijk samenwonende partners dat kind ten laste nemen. Eenzelfde kind mag nooit door meerdere personen ten laste worden genomen. Bij het invullen van de aangifte mogen de wettelijk samenwonenden zelf aangeven wie van beiden het kind ten laste neemt. 

Het wettelijk samenwonen beëindigen 

Het wettelijk samenwonen eindigt:

  • Automatisch door het huwelijk of het overlijden van een van de partners.
  • Vrijwillig door een gezamelijke of eenzijdige verklaring.

Om de wettelijke samenwoning officieel te beëindigen, moeten partners, samen of één van hen, een verklaring afleggen bij het gemeentebestuur. Doet slechts één van de partners de verklaring, dan vraagt de ambtenaar van de burgerlijke stand aan een gerechtsdeurwaarder om deze verklaring kenbaar te maken aan de andere partij.
De kosten van de gerechtsdeurwaarder moeten vooraf betaald worden door degene die het samenwonen wil beëindigen.

Partners die wettelijk samenwonen kunnen ook feitelijk uit elkaar gaan zonder een verklaring af te leggen bij het gemeentebestuur. De rechten en plichten als wettelijke samenwoner blijven dan bestaan, tot één van hen beslist daaraan een einde te stellen. 

Wat met dringende en voorlopige maatregelen?

U heeft als wettelijk samenwonende de mogelijkheid u tot de vredesrechter te wenden voor dringende en voorlopige maatregelen.

  • Zolang de wettelijke samenwoning bestaat is de vrederechter bevoegd om dringende en voorlopige maatregelen te bevelen (art. 1479, lid 1 B.W.)
  • Na beëindiging van de wettelijke samenwoning kan de vredesrechter dringende en voorlopige maatregelen nemen die gerechtvaardigd zijn ingevolge de beëindiging (art. 1479, lid 3 B.W.), maar die moeten we binnen de drie maanden na de beëindiging worden aangevraagd.

Deze voorlopige maatregelen kunnen bv. gaan over wie in de gezinswoning mag blijven, wie de huur moet betalen, welke goederen worden toegewezen en waar de kinderen zullen verblijven. 

De maximduur van deze maatregelen die de vredesrechter bepaalt, is een jaar. 

Adressen en websites:

FOD Financiën

http://minfin.fgov.be

Orde van Vlaamse balies

http://www.advocaat.be

Orde van Frans- en Duitstalige Balies (fr)

http://www.avocat.be

Koninklijke federatie van het Belgisch notariaat

http://www.notaris.be

contactcenter FOD Financiën

http://minfin.fgov.be

Koning Albert II-laan 33

1030 Brussel

02 57 257 57

 

Sluitingsdagen

  • 5 & 8 juni 2017

Zoeken

Het weer in Hulshout